Bill C-12 Yasalaştı: Kanada Göçmenlik ve İltica Sisteminde Neler Değişti?

Bill C-12 Yasalaştı: Kanada Göçmenlik ve İltica Sisteminde Neler Değişti?

26 Mart 2026 tarihinde Bill C-12 – Strengthening Canada’s Immigration System and Borders Act royal assent alarak yasalaştı. IRCC’nin yayımladığı resmî açıklamaya göre bu yasa, Kanada’nın göçmenlik ve iltica sistemini 4 temel alanda değiştiriyor: yeni iltica uygunluk kuralları, modernize edilmiş iltica süreci, yurt içi bilgi paylaşımı ve göçmenlik belgeleri ile başvurularına ilişkin yeni yetkiler.

1. İltica başvuruları için yeni uygunluk kuralları

Yasa ile birlikte, 3 Haziran 2025 ve sonrasında yapılan iltica başvurularına uygulanacak iki yeni uygunluk kuralı yürürlüğe girdi. Buna göre, bir kişi 24 Haziran 2020’den sonra Kanada’ya ilk girişinden itibaren bir yıldan fazla bekledikten sonra iltica başvurusu yaparsa, başvurusu artık Immigration and Refugee Board of Canada’ya sevk edilmeyecek. Aynı şekilde, Kanada–ABD kara sınırında resmî giriş noktaları dışında ülkeye giren bir kişi, 14 gün içinde iltica başvurusu yapmazsa dosyası yine IRB’ye sevk edilmeyecek.

IRCC, bu değişikliklerin iltica sistemi üzerindeki baskıyı azaltmayı, ani başvuru artışlarını yönetmeyi ve iltica sisteminin düzenli göç yollarına alternatif bir kanal gibi kullanılmasını önlemeyi hedeflediğini belirtiyor. Bununla birlikte, bu yeni uygunluk kurallarından etkilenen kişilerin Pre-Removal Risk Assessment (PRRA) yoluna erişimi devam edecek. IRCC ayrıca Safe Third Country Agreement uygulamasında bir değişiklik olmadığını açıkça belirtmiştir.

2. İltica süreci modernize ediliyor

IRCC, önümüzdeki aylarda Immigration and Refugee Protection Regulations üzerinde değişiklik yaparak iltica başvurularının alınması, işlenmesi ve karara bağlanması sürecini yeniden düzenlemeyi planlıyor. Resmî açıklamaya göre amaç; çevrim içi başvuru sürecini sadeleştirmek, tekrar eden soruları ve çoklu form yükünü azaltmak ve yalnızca eksiksiz, “schedule-ready” dosyaların IRB’ye sevk edilmesini sağlamak.

Planlanan diğer değişiklikler arasında, IRB’nin yalnızca başvuru sahibi Kanada’da fiziksel olarak bulunduğu sürece karar verebilmesi, başvuru sahibinin karar verilmeden önce gönüllü olarak iddia edilen zulüm ülkesine dönmesi halinde dosyanın terk edilmiş sayılabilmesi, pasif dosyaların sistemden temizlenmesi ve başvuru geri çekildiğinde removal order’ın aynı gün etkili olabilmesi yer alıyor. Ayrıca çocuklar veya süreci anlamakta güçlük çeken hassas kişiler için bazı IRCC ve CBSA işlemlerinde temsilci atanabilmesi de öngörülüyor.

3. IRCC’ye daha geniş bilgi paylaşımı yetkisi verildi

Bill C-12 ile IRCC’ye, belirli kişisel bilgileri kurum içinde ve federal, eyalet ile bölgesel kamu kurumlarıyla paylaşmak için açık yasal yetki verildi. Bu yetki; kimlik bilgileri, göçmenlik statüsü ve IRCC tarafından düzenlenmiş belgeler gibi alanları kapsıyor. Bilgi paylaşımının yazılı anlaşmalar veya düzenlemeler çerçevesinde yapılacağı belirtiliyor.

IRCC’ye göre bu değişiklik, hizmet sunumunu iyileştirmeyi, programlar arası iş birliğini güçlendirmeyi ve bilgi paylaşımını daha tutarlı hale getirmeyi amaçlıyor. Bakanlık ayrıca bu yeni yetkilerin gizlilik ve Charter haklarını koruyan güvenlik önlemleri içerdiğini belirtiyor. Örneğin eyaletler ve bölgeler, IRCC’nin yazılı izni olmadan bu bilgileri yabancı ülkelere aktaramayacak; IRCC içinde kişisel bilgilerin her yeni kullanımında privacy impact assessment yapılması gerekecek.

4. Vize, eTA, çalışma ve eğitim izinleri için yeni yetkiler

Yasanın en dikkat çekici bölümlerinden biri, hükümete kamu yararı gerekçesiyle büyük grupları etkileyebilecek şekilde göçmenlik belgeleri ve başvuruları üzerinde işlem yapma yetkisi vermesi oldu. Buna göre IRCC; vizeler, electronic travel authorizations (eTA), çalışma izinleri ve eğitim izinleri gibi belgeleri büyük gruplar bakımından iptal edebilecek, askıya alabilecek veya değiştirebilecek. Ayrıca yeni başvuru alımını durdurma ya da bazı başvuruların işlenmesini askıya alma yetkisi de bulunacak.

IRCC’nin açıklamasına göre kamu yararı gerekçeleri arasında dolandırıcılık, idari hata, kamu sağlığı, kamu güvenliği ve ulusal güvenlik yer alabiliyor. Ancak bu kararlar tek bir bakan tarafından alınamıyor; her kullanım için Governor in Council onayı gerekiyor. Ayrıca kararların Canada Gazette’de yayımlanması ve Parlamento’ya raporlanması gerekiyor. Yasa aynı zamanda bu yetkilerin iltica başvurularını etkilemediğini ve hükümete kişilerin göçmenlik statüsünü doğrudan verme, değiştirme veya geri alma gücü tanımadığını açıkça ifade ediyor.

Sonuç

Bill C-12, Kanada göçmenlik hukukunda yalnızca teknik bir değişiklik değil, özellikle iltica alanında daha sıkı kontrol ve daha merkezi yönetim yönünde önemli bir politika adımı olarak görülmelidir. Özellikle iltica başvurusu düşünen kişiler açısından başvuru zamanı, Kanada’ya giriş şekli, fiziksel bulunma durumu ve mevcut yasal seçenekler artık çok daha kritik hale gelmiştir.

Bu değişikliklerden etkilenebilecek kişilerin, durumlarını güncel kurallara göre dikkatle değerlendirmesi ve stratejilerini buna göre kurması önem taşımaktadır.